Ποιες είναι οι προληπτικές εξετάσεις για τον προστάτη

Σωτήρια συνήθεια που πρέπει κάθε άνδρας από την ηλικία των 50 ετών και άνω να βάλει στη ζωή του είναι οι προληπτικές εξετάσεις για τον προστάτη.

Ο προστάτης είναι ένας σημαντικός αδένας του αναπαραγωγικού συστήματος του άνδρα, ο οποίος περιβάλλει την ουρήθρα και συμβάλει στην παραγωγή και αποθήκευση σπέρματος. Οι παθήσεις που τον αφορούν –οι οποίες ποικίλουν από προστατίτιδα και καλοήθη υπερπλασία μέχρι καρκίνο- μπορούν, λόγω της θέσης του στο σώμα, να επηρεάσουν την ούρηση και την εκσπερμάτιση.

Ειδικότερα, μάλιστα ο καρκίνος του προστάτη, που είναι ο συνηθέστερος ανδρικός καρκίνος και η δεύτερη αιτία θανάτου μετά τον καρκίνο του πνεύμονα για τους άνδρες άνω των 50 ετών, είναι μια σοβαρή πάθηση, παρόλο που χαρακτηρίζεται ως αργής εξέλιξης, η οποία μπορεί να απειλήσει τη ζωή του ασθενούς, αν δεν αντιμετωπισθεί εγκαίρως. Μάλιστα, είναι συνήθως «σιωπηλός» στα πρώτα του στάδια, κατά τα οποία δεν εκδηλώνει συμπτώματα. Όσο νωρίτερα εντοπιστεί τόσο αποτελεσματικότερα θα αντιμετωπιστεί, με τις πιθανότητες ίασης να αυξάνονται.

Δύο οι προληπτικές εξετάσεις για τον προστάτη

Ποιες είναι όμως οι προληπτικές εξετάσεις για τον προστάτη που απαιτούνται ώστε να εξακριβωθεί η κατάσταση της υγείας του;

Οι προληπτικές εξετάσεις περιλαμβάνουν:

• τη δακτυλική εξέταση του προστάτη (Digital Rectal Examination-DRE), μία φορά ετησίως,
• και την ειδική εξέταση αίματος που μετρά το ειδικό προστατικό αντιγόνο PSA (Prostate Specific Antigen)κάθε τρία έτη και μετά τα 60 κάθε δύο. Στις περιπτώσεις μάλιστα που υπάρχει οικογενειακό ιστορικό καρκίνου του προστάτη, καλό είναι η εξέταση να ξεκινά από την ηλικία των 40 ετών.

Με τη δακτυλική εξέταση ο ουρολόγος μπορεί να διαπιστώσει αν υπάρχει κάποια σκλήρυνση στον αδένα, εξετάζει την υφή και το περίγραμμα και τυχόν αύξηση του μεγέθους του, ενώ με την εξέταση PSA, αν και δεν καθορίζεται η ύπαρξη καρκίνου, διαμορφώνεται μια εικόνα ειδικά όταν η τιμή του είναι αυξημένη και αυτό συμβεί σε μικρό χρονικό διάστημα.

Με δεδομένο ότι δεν υπάρχει ένα συγκεκριμένο επίπεδο φυσιολογικών τιμών για το PSA, αφού αυτές εξαρτώνται από το μέγεθος του αδένα και την ύπαρξη ή μη φλεγμονής, πιο σημαντικό στοιχείο στην εξέταση είναι η απότομη και μεγάλη αύξηση της τιμής σε μικρό χρονικό διάστημα.

Σε κάθε περίπτωση το αυξημένο PSA δεν σημαίνει απαραίτητα καρκίνο του προστάτη, αφού είναι σύμπτωμα και άλλων ασθενειών του αδένα. Γι’ αυτό και η τελική διάγνωση της νόσου γίνεται μέσω βιοψίας, σε συνδυασμό με διορθικό ή κοιλιακό υπερηχογράφημα. Μπορεί επίσης να απαιτηθεί μαγνητική τομογραφία. Βιοψία του προστάτη θα προτείνει ο ουρολόγος, όταν το PSA είναι αυξημένο ή τα ευρήματα της δακτυλικής εξέτασης κρίνονται μη φυσιολογικά.

Οι προβληματισμοί

Πάντως παρά την αποδεδειγμένη σημασία που έχουν οι προληπτικές εξετάσεις για τον προστάτη και ειδικά για τον καρκίνο του προστάτη, διεξάγεται τα τελευταία χρόνια μια συζήτηση στη διεθνή κοινότητα των ουρολόγων για το αν ο συστηματικός έλεγχος είναι απαραίτητος για όλους τους άνδρες πάνω από τα 50 έτη και συγκεκριμένα σε μεγαλύτερες ηλικίες, όπως για παράδειγμα πάνω από τα 75.

Η συζήτηση αυτή ουσιαστικά λαμβάνει υπόψη το ότι ο καρκίνος του προστάτη είναι μια νόσος αργής εξέλιξης, εμφανίζεται κυρίως σε μεγάλες ηλικίες, ενώ η θεραπευτική του αντιμετώπιση μπορεί να συνοδευτεί από επιπλοκές στη σεξουαλική ζωή και σπανιότερα στην ούρηση. Επίσης, συνυπολογίζει πως, με δεδομένο ότι ο καρκίνος του προστάτη διαπιστώνεται σε 1 στους 4 άνδρες που θα υποβληθούν σε βιοψία, οι υπόλοιποι τρεις θα υποστούν μια περιττή, επώδυνη, επεμβατική εξέταση.

Πάντως η έγκαιρη διάγνωση που προσφέρουν οι προληπτικές εξετάσεις, άρα και η ελαχιστοποίηση των πιθανοτήτων να απειληθεί η ζωή του ασθενούς από καρκίνο του προστάτη, αφού η νόσος είναι ιάσιμη στα πρώτα της στάδια, κάνει την πλάστιγγα να κλίνει σαφώς υπέρ του συστηματικού ελέγχου του προστάτη, παρά τους όποιους προβληματισμούς. Οι προληπτικές εξετάσεις για τον προστάτη είναι ο καλύτερος τρόπος για να κρατήσουμε υγιή τον σημαντικό αυτό αδένα. Τα τελευταία χρόνια μάλιστα, όλο και περισσότεροι άνδρες βάζουν στη ζωή τους τις προληπτικές εξετάσεις, γεγονός που, σε συνδυασμό με τη συνεχή εξέλιξη των θεραπευτικών μεθόδων, έχει οδηγήσει σε βελτίωση των ποσοστών επιβίωσης των ασθενών από καρκίνο του προστάτη.