Σταδιοποίηση καρκίνου του νεφρού: «Κλειδί» στη θεραπευτική προσέγγιση

Η σταδιοποίηση του καρκίνου του νεφρού, ο καθορισμός δηλαδή της εξάπλωσής του –από έναν καρκίνο εντός του οργάνου μέχρι έναν μεταστατικό καρκίνο σε απομακρυσμένα όργανα- είναι ένα καταλυτικής σημασίας βήμα στην αντιμετώπισή του, καθώς συνιστά σε μεγάλο βαθμό και τη διαδικασία από την οποία εξαρτώνται ο τύπος της θεραπευτικής προσέγγισης και η πρόγνωση για την πορεία της νόσου.  

Ο καρκίνος του νεφρού είναι μια νόσος που συνήθως περνά απαρατήρητη στα πρώτα της στάδια, εξαιτίας του ασυμπτωματικού της χαρακτήρα και όταν εμφανίσει τα πρώτα συμπτώματα που θορυβούν τον ασθενή, έχει προχωρήσει αρκετά. Πρόκειται για τον τρίτο συχνότερο καρκίνο του ουροποιητικού συστήματος, αποτελεί περί το 2% των συνολικών κακοηθειών και είναι πιο συνήθης στους άνδρες από ότι στις γυναίκες. 

Ο πιο συχνός τύπος καρκίνου του νεφρού είναι το νεφροκυτταρικό καρκίνωμα, που εξελίσσεται σε όγκο. Με τη μεγέθυνση του όγκου αυτού αυξάνεται και το ενδεχόμενο να απειληθούν άλλα όργανα, οπότε τότε μιλάμε για το μεταστατικό νεφροκυτταρικό καρκίνωμα. Οι πιο συνήθεις μεταστάσεις του καρκίνου του νεφρού εντοπίζονται στον πνεύμονα, με το ήπαρ, τα οστά, το επινεφρίδιο και τον άλλο νεφρό να ακολουθούν.  

Το σύστημα της σταδιοποίησης 

Για να σταδιοποιηθεί ο καρκίνος του νεφρού, το πιο ευρέως χρησιμοποιούμενο σύστημα είναι το TNM, όπου το T (Tumor) αναφέρεται στον όγκο και την επέκτασή του, το N (Nodes) παραπέμπει στους λεμφαδένες και στην πιθανή εξάπλωση της κακοήθειας σε αυτούς και το M (Metastasis) αφορά στις μεταστάσεις.  

Τα στάδια που αφορούν τον όγκο T είναι τέσσερα, από το T1 έως το T4, όπου το 1 παραπέμπει σε έναν μικροσκοπικό και εστιασμένο στο νεφρό καρκίνο και το 4 σε έναν καρκίνο που έχει επεκταθεί σε παρακείμενους ιστούς.  

Όσον αφορά το N (Nodes) του συστήματος TNM, τους λεμφαδένες δηλαδή, υπάρχουν τρεις κατηγορίες για την περιγραφή του σταδίου N για τον καρκίνο του νεφρού, ξεκινώντας από το N0, χωρίς καμία μετάσταση στους λεμφαδένες, μέχρι το N2, με σημαντικές μεταστάσεις στους λεμφαδένες. 

Σχετικά με τοM (Metastasis) του συστήματος ΤΝΜ, που αναφέρεται στις μεταστάσεις, τα στάδια έχουν ως εξής: ξεκινούν από το M0, χωρίς μακρινές μεταστάσεις μέχρι το Μ1, με μεταστάσεις στα οστά ή σε άλλα απομακρυσμένα όργανα, όπως είναι το συκώτι. 

Η σταδιοποίηση του καρκίνου του νεφρού προσφέρει σημαντικές πληροφορίες για τη νόσο, βάσει των οποίων σχεδιάζεται η θεραπεία του. Με τη γνώση του σταδίου στο οποίο βρίσκεται στη συγκεκριμένη χρονική στιγμή της διάγνωσης ο καρκίνος του νεφρού, ο γιατρός μπορεί να προγραμματίσει την καταλληλότερη δυνατή θεραπεία, να υπολογίσει το πώς θα εξελιχθεί η νόσος, να αναζητήσει τα καλύτερα δυνατά ερευνητικά και κλινικά εργαλεία, αλλά και να έχει έναν κοινό κώδικα επικοινωνίας με άλλους γιατρούς και ερευνητές για τη διάγνωση και τη θεραπεία.  

Η διάγνωση του καρκίνου του νεφρού συνήθως γίνεται τυχαία στο 60% των περιπτώσεων χωρίς να υπάρχουν κλινικά συμπτώματα. Εφόσον εντοπιστεί, είναι αναγκαίες οι απεικονιστικές εξετάσεις σταδιοποίησης, ώστε να διερευνηθεί το ενδεχόμενο εξάπλωσής του εκτός του νεφρού, άρα να εντοπιστούν τυχόν μεταστάσεις. Σε αυτές τις εξετάσεις περιλαμβάνονται τόσο η αξονική τομογραφία όσο και η μαγνητική, ενώ απαιτούνται εξετάσεις αίματος και ακτινογραφία ή αξονική τομογραφία θώρακα. 

Το σύστημα Fuhrman για τον βαθμό κακοήθειας 

Η σταδιοποίηση του καρκίνου του νεφρού έρχεται να συμπληρωθεί από το σύστημα ταξινόμησης για τον καθορισμό του βαθμού κακοήθειας, με την επωνυμία Fuhrman, που κυμαίνεται από το 1 έως το 4. Το αξιολογικό κριτήριο στο σύστημα αυτό είναι η ομοιότητα του πυρήνα του καρκινικού κυττάρου του νεφρού με αυτόν ενός φυσιολογικού. Έτσι, στην κατηγορία-βαθμός 1 ανήκουν οι καρκίνοι με πυρήνες που μοιάζουν πολύ με έναν φυσιολογικό, καθυστερούν να δώσουν μεταστάσεις και έχουν καλή πρόγνωση για την εξέλιξη της πορείας της νόσου. Στην κατηγορία-βαθμός 4 ο πυρήνας του καρκινικού κυττάρου διαφέρει πολύ από αυτόν των φυσιολογικών κυττάρων του νεφρού, με την πρόγνωση να μην είναι αισιόδοξη.  

Συνδυάζοντας τους δείκτες των δύο συστημάτων, όταν ο καρκίνος του νεφρού έχει υψηλό στάδιο Τ, μεταστάσεις στους λεμφαδένες και υψηλό βαθμό κακοήθειας, απαιτείται επιθετικότερη θεραπεία, καθώς η πρόγνωση δεν είναι καλή. 

Η σταδιοποίηση του καρκίνου του νεφρού αποτελεί ένα πολύτιμο και απαραίτητο εργαλείο την επόμενη μέρα της διάγνωσης και δίνει σε γιατρό και ασθενή μια ξεκάθαρη εικόνα της κατάστασης, αλλά και των προκλήσεων που βρίσκονται μπροστά.